Behandeling Acne?

De behandelingsmogelijkheden voor acne zijn de laatste jaren enorm toegenomen, maar acne blijft toch een aandoening met een chronisch karakter. Acne verdwijnt niet van de ene op de andere dag .De meeste behandelingen zijn erop gericht om acne rustig te houden totdat uiteindelijk de acne geneest. Zelfs de lichtere vormen van acne vragen doorgaans langdurige aandacht. Een standaardbehandeling voor acne bestaat echter niet. Afhankelijk de ernst van de acne, van het type acne, het huidtype, leeftijd en geslacht zal een middel worden gekozen waarmee de behandeling zal worden begonnen. Aangezien niet vaststaat hoe men zal reageren op een behandeling en het enige tijd kan duren voordat een middel aanslaat, is acne een aandoening die maatwerk vereist. Een acne bijvoorbeeld waar mee-eters op de voorgrond staan vereist een andere aanpak dan een acne met voornamelijk ontstekingsverschijnselen.

Wel is er een soort vaste volgorde waarbij men begint met middelen, zoals cremes, lotions die direct op de huid dienen te worden aangebracht, daarna met antibiotica en ten slotte met andere medicijnen voor inwendig gebruik. In de meeste gevallen volstaat een plaatselijke, uitwendige behandeling, maar bij ernstigere vormen zullen orale medicijnen worden ingenomen. In het navolgende zullen na een algemene opmerking de behandelingen afhankelijk van de mate van acne worden behandeld.
Behandeling Acne?

Wassen van de huid voor de behandeling

Bij elke vorm van acne is het van belang de huid goed maar wel voorzichtig te reinigen met een milde zeep en lauw water. Na het wassen moet de huid niet worden drooggewreven, maar voorzichtig worden droog gedept om beschadiging van de acne te voorkomen. Overmatig wassen met water en zeep heeft geen zin en kan zelfs schadelijk zijn voor de huid. Na het wassen is de huid gereed voor het aanbrengen van geneesmiddelen.

Behandeling lichte acne

Lichte vormen van acne worden behandeld door lotions en cremes aan te brengen op de huid. Sommige van deze geneesmiddelen kunnen zonder recept bij de apotheek of drogist worden gekocht. De geneesmiddelen die bij deze mate van Acne worden gebruikt hebben als functie de verhoorningsstoornis en daarmee de afsluiting van de afvoergang van talg tegen te gaan.

Een van de meest gebruikte middel is benzoylperoxide die in de vorm van een gel bij apotheker en drogist onder verschillende merknamen verkrijgbaar is. Door het gebruik van benzoylperoxide schilfert de hoornlaag van de huid af, waardoor de inhoud van de puistjes gemakkelijker naar buiten kan komen. Bovendien heeft benzoylperoxide ook bacterieremmende eigenschappen, waardoor het middel zowel geschikt is voor gebruik bij een acne met puistjes als bij acne met lichte ontstekingsverschijnselen. Nadeel van dit middel is dat Benzoylperoxide bij veel mensen een overgevoeligheidsreactie van de huid veroorzaakt. Tevens veroorzaken benzoylperoxide bevattende producten bij contact met gekleurd textiel bleekvlekken. Gezien de overgevoeligheidsreactie is het aan te raden om eerst te beginnen met een maal per dag aan te brengen dit middel. Als de voorgeschreven gel of creme goed wordt verdragen kan de sterkte/concentratie eventueel worden verhoogd.

Er zijn nog meer middelen die voor dezelfde doeleinden kunnen worden gebruikt. Van de andere middelen, die de verhoorningsstoornis tegengaan noemen we salicylzuur, resorcine, zwavel en een uitsluitend op recept verkrijgbare vitamine A-zuur bevattende creme.

Behandeling van de matige vormen van acne

Heeft een behandeling met boven genoemde middelen niet het gewenste resultaat of is er sprake van ernstiger ontstekingsverschijnselen dan moet je antibiotica nemen om het aantal bacterien te doen verminderen. Antibiotica kunnen de ontsteking verminderen, maar het effect daarvan is pas na 1 tot 2 maanden zichtbaar. Antibiotica die uitwendig worden toegepast zijn erythromycine en clindamycine. De uitwendige antibiotica worden steeds minder toegepast, omdat de bacterien steeds ongevoeliger worden voor deze behandeling.

Erythromycine cutaan (lokaal toe te passen antibioticum)
voordelen is een goede keus wanneer de therapieen zoals beschreven bij behandeling van lichte acne onvoldoende effect sorteren. Zowel in “depflacon” en als gel verkrijgbaar. na 1-2 weken zijn de eerste effecten vaak al zichtbaar. ook te gebruiken tijdens de zwangerschap nadelen soms huidirritatie

Clindamycine cutaan (lokaal toe te passen antibioticum)
voordelen in “depflacon” verkrijgbaar.na 1-2 weken zijn de eerste effecten vaak al zichtbaar. nadelen soms huidirritatie. niet tijdens de zwangerschap gebruiken

Er zijn verschillende orale antibiotica die kunnen worden voorgeschreven. Het zijn krachtige medicijnen tegen acne en hebben twee werkingswijzen. Het onderdrukken van de bacteriele groei en een ontsteking remmend werking. De meeste inwendig gebruikte antibiotica zijn tetracycline en minocycline. Vrouwen kunnen kiezen voor behandeling met orale anticonceptiva. Het bevat twee hormonen: ethinyl oestrodiol (een oestrogeen) en cyproteronacetaat (anti-androgeen). Vooral de Diane-35 ® is hiervoor geschikt. Diane 35 vermindert o.a. de talgproductie in de huid. Indien je een oraal anticonceptivum slikt of wil gaan slikken is een keuze voor Diane-35 te overwegen.

Het gebruik van orale antbiotica heeft echter ook een aantal mogelijke nadelen zoals,

  • Een mogelijke allergie voor het desbetreffende antibioticum
  • maag- en darmklachten, vooral door verstoring van het evenwicht van de bacterien in de darmen.
  • overgevoeligheid voor zonlicht op de huid.
  • verhoogde kans op candida-infectie.
  • de anticonceptie pil wordt door de antibiotica minder betrouwbaar.

Diane-35 ®

Voordelen eenvoudige toe te passen therapie. vaak zeer effectief. goed te combineren met andere therapieen. Orale anticonceptiva, zoals Diane 35, hebben een aantal nadelen, waaronder: verhoogde kans op thrombose en embolieen (bloedklontering in de vaten). Patienten die ooit een thrombose of embolie hebben gehad wordt het gebruik van Diane-35 voor de behandeling van acne ontraden.

Nadelen: kans op hoofdpijn, misselijkheid en pijnlijke borsten. kans op donkere verkleuring in het gelaat (melasma).

Laat je goed adviseren door de je arts over de mogelijke bijwerkingen van de antibiotica en lees de bijsluiter goed door.

Matige acne met vooral mee-eters kan het best bestreden worden met de volgende producten voor uitwendig gebruik worden gebruikt:

  • tretinoine,
  • adapaleen,
  • azelainezuur en
  • salicylzuur.

Deze producten zijn qua uitwerking aan elkaar gelijk. Tretinoine is het bekendste product. Adapaleen is momenteel het voorkeurproduct. Adapalene gel is, net als tretinoine creme, een retinoide. Het werkt ongeveer even krachtig als tretinoine creme, maar geeft minder irritatie en hoeft maar eenmaal daags aangebracht te worden. Adapalene kan niet gebruikt worden tijdens zwangerschap.

Voor vrouwen met anticonceptiewens wordt de pil met norgestimaat aangeraden

Tretinoine heeft als nadeel dat de uitslag verslecht in de eerste weken van gebruik door huidirritatie. Pas na een zestal weken treedt beterschap op. Ook kan de huid overgevoelig worden voor de zon. Wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding. Alleen op voorschrift verkrijgbaar.

Adapaleen is een nieuw gesynthetiseerde retinoide-achtige molecule met een antiproliferatieve en anti-inflammatoire werking. Het heeft dezelfde therapeutische effectiviteit als tretinoine maar veroorzaakt minder irritatie. Wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding. Alleen op voorschrift verkrijgbaar.

Azelainezuur is bacterieremmend en ontstekingsremmend en voorkomt ook de comedonenvorming net zoals tretinoine. Alleen op voorschrift verkrijgbaar.

Salicylzuur is minder effectief en wordt als tweede keuze voorgesteld. Het effect is afhankelijk van het percentage actieve stof en de toedieningsvorm. Wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding. Alleen op voorschrift verkrijgbaar.

Acne met voornamelijk papels en pustels kan uitwendig behandeld worden met benzoylperoxide, azelainezuur en antibiotica. Benzoylperoxide is de eerste keus,maar het heeft weinig effect op de comedonen.

De meest frequente bijwerking van Azelainezuur is een mild erytheem en een huid-irritatie, gekarakteriseerd door schilfering, jeuk en een matig brandend gevoel. Normaal moet het tweemaal per dag in een dun laagje worden aangebracht op een gereinigde huid. Wanneer irritatie ontstaat, opteert men voor eenmaal per dag. Na applicatie moeten de handen worden gewassen. Bestaande letsels worden hiermee niet weggewerkt, maar men voorkomt de ontwikkeling van nieuwe letsels. Het mag niet worden gebruikt bij personen die gevoelig zijn voor contactallergie voor propyleenglycol. Mag wel tijdens zwangerschap worden gebruikt. Alleen op voorschrift verkrijgbaar.

De antibiotica kunnen worden onderverdeeld in topische antibiotica en orale antibiotica. De topische antibiotica clindamycine, erytromycine en tetracycline zijn de bekendste. Vooral het aantal papels en pustels neemt af. Het aantal comedonen niet. Feit is wel dat geen enkel topisch antibioticum superieur is aan benzoylperoxide. Erytromycine voor de lokale behandeling van acne kan ook bij zwangeren worden gebruikt.

Orale antibiotica worden meer voorgeschreven dan topische. Orale antibiotica onderdrukken de bacteriele groei en hebben een ontstekingsremmend effect. Met behulp van de orale antibiotica treedt sneller therapeutisch herstel op dan met de topische antibiotica. Bij de antibiotica is Minocycline omdat een dosis per dag volstaat, het zeer effectief is tegen de bij acne optredende bacterien en weinig maag- en darmstoornissen geeft de eerste keus. Mogelijke bijwerkingen van dit antibioticum zijn hyperpigmentatie en ernstige overgevoeligheidsreacties. Bij de minste nevenwerking moet je direct contact met je arts opnemen. Tweede keuze is Doxycycline. Dit antibioticum heeft als ernstig nadeel dat een overgevoeligheid van de huid voor zonlicht ontstaat.

Bij vrouwen met een anticonceptiewens of bij vrouwen bij wie geen contra-indicaties zijn voor anticonceptie of bij vrouwen met pijnlijke maandstonden, kan de keuze van het hormonaal preparaat belangrijk zijn voor de behandeling van de acne. De anticonceptiepil moet gedurende twee à vier maanden worden gegeven vooraleer verbetering optreedt; de hervalkans is niet gering. Soms is jarenlange therapie noodzakelijk. Pil met norgestimaat (Cilest) geniet de voorkeur omdat er geen verhoogd risico op tromose is beschreven. De pil met Cyproteronacetaat (o.m. Diane 35) is het krachtigste anti-androgeen maar is duurder.

Algemeen geldt voor antibiotica dat:

  • Benzoylperoxide is dus eerste keuze en dient zolang mogelijk in monotherapie te worden gegeven. Bij onvoldoende resultaat kan benzoylperoxide dadelijk gecombineerd worden met een oraal antibioticum.
  • De behandelduur met antibiotica moet zo kort mogelijk moet worden gehouden.
  • Wanneer verdere antibiotische behandeling noodzakelijk is, moet hetzelfde antibioticum (tenzij bij verlies van effectiviteit) worden gebruikt.
  • Vermijd simultaan gebruik van een verschillend topisch en oraal antibioticum.
  • Een goede therapietrouw is zeer belangrijk voor het slagen van de behandeling en om antibiotica-resistentie te vermijden.

Behandeling van ernstige acne

De zeer ernstige vorm van acne wordt meestal gekenmerkt door een vorm van ernstige talgafscheiding. Bij deze vorm van acne is er niet alleen sprake van een ernstige huidaandoening, maar bestaat ook het gevaar dat uitgebreide littekenvorming optreedt. Deze is grotendeels onherstelbaar. Daarom is het meestal gerechtvaardigd om de ernstige acne met een zware behandeling aan te pakken. Over het algemeen vinden deze behandelingen plaats onder begeleiding van een dermatoloog. Zeer ernstige gevallen worden met isotretinoine behandeld, dat de talgproductie en de groei van de veroorzakende bacterien remt. Zoals bij alle sterke geneesmiddelen zijn er ook bijwerkingen mogelijk: deze varieren van mild tot zeer ernstig. Om de bijwerkingen goed in de gaten te kunnen houden zal je arts je bloed regelmatig willen controleren. De concentratie van verschillende vetten in het bloed kunnen toenemen. Probeer daarom tijdens de behandeling niet te vetrijk te eten. Isotretinoine kan niet worden gebruikt gedurende een zwangerschap. Het is dus van groot belang dat je niet zwanger bent of wordt gedurende de behandeling. Isotretinoine kan tot ernstige misvormingen leiden bij ongeboren kinderen. Een andere factor waarmee rekening moet worden gehouden is dat orale anticonceptie mogelijk minder betrouwbaar wordt in combinatie met isotretinoine. Tevens mag de behandeling mag niet gecombineerd worden met antibiotica uit de tetracycline groep (tetracycline, doxycycline, minocycline) i.v.m. risico op intracraniele hypertensie. Tenslotte mag je als bloeddonor tijdens de behandeling en tot 1 maand na de behandeling geen bloed geven. De kuur met isotretinoine duurt o.h.a. 6 maanden. Het goede nieuws is dat bij verreweg de meeste patienten de acne dan is uitgedoofd en niet meer terug komt.

Bij vrouwen met ernstige acne wordt de pil met cyproteronacetaat voorgeschreven. Bij vrouwen die de pil slikken kan een hormonale behandeling overwogen worden met een oraal anticoncepticum dat de acne remt.

Enkele bijwerkingen van Isotretinoine zijn:

  • droge lippen. Deze bijwerking treedt bij bijna iedereen die isotretinoine gebruikt op. Een creme om de lippen vet te houden is nuttig (bijna altijd optredend).
  • droge huid. Een creme die de huid vet houdt is nuttig, maar gebruik die niet in het gezicht: dit kan de acne weer verergeren (vaak optredend).
  • droge ogen. Vooral bij mensen met contactlenzen. Kunsttranen bieden vaak uitkomst (vaak optredend).
  • Zonlichtovergevoeligheid (vrij vaak optredend).
  • Verergering van de acneklachten tijdens de eerste weken van de behandeling (regelmatig optredend).
  • Veranderingen van de stemming, soms zelfs depressie: neem dan direct contact op met de huisarts of dermatoloog (zeldzaam optredend).
  • Stijging van de vetten in het bloed (serumlipiden), eet dus niet te vetrijk voedsel tijdens de behandeling (vrij zeldzaam optredend).
  • Nachtblindheid (zeldzaam optredend)
  • Gewrichts- en spierpijn (zeldzaam optredend)
  • Ontsteking van de nagelwallen (vrij zeldzaam optredend)
  • Voor een volledig overzicht van de mogelijke bijwerkingen dient u uw arts te raadplegen en de bijsluiter te lezen.

Bij een ernstige of langdurige acne is het zeker van belang om een bezoek te brengen aan je huisarts, die je zal doorverwijzen naar een huidarts, de dermatoloog.

Wat kun je zelf doen tegen acne

Wassen

Het is voldoende om je gezicht een- of tweemaal per dag te wassen. De huid dient gewassen te worden met lauw water. Gebruik voor het wassen bij voorkeur een ongeparfumeerde zeep zonder kleurstoffen of tonic die speciaal bedoeld is voor het wassen van acne. Een goed alternatief voor de zeep zijn de reinigende gels. Gebruik geen middelen met schurende werking, deze kunnen de acne namelijk verergeren. Na het wassen wordt de huid drooggedept en absoluut niet schrobben. Controleer of je niet per ongeluk een puistje opengewreven hebt. Indien dit wel het geval is dep deze dan met een papieren zakdoekje of tissue. Let op want door vaak je gezicht te wassen met een van deze middelen verdwijnt het talgvet van je huid. Dit vet heeft echter wel een beschermende functie. Indien het vet wordt weggewassen droogt je huid uit, wordt het rood, gaat het schilferen en kan het zelfs kloofjes gaan vertonen.

Het uitknijpen van puistjes

Het is niet verstandig om aan je puistjes te zitten. Door het uitknijpen van de puistjes is de kans groot dat door ondeskundig uitknijpen littekens ontstaan. Indien je de verleiding toch niet kan weerstaan is het raadzaam om de volgende punten goed door te nemen,

  • Geef je gezicht eerst een stoombadje van ongeveer 10 minuten, zo wordt de huid weker, worden de porien opengestoomd en gaan de mee-eters er gemakkelijker uit.
  • Was je handen van tevoren goed en gebruik wat alcohol (70 procent) om je vingertoppen te ontsmetten.
  • Begin met dit werkje nooit vlak voor een feest! De kans is groot dat je huid er na die tijd slechter uitziet en zich moet herstellen van het knijpen!

Er zijn echter puistjes die echt met rust moeten worden gelaten. Dat zijn de rode ontstoken puistjes. Indien er een geel ontstoken kopje op het puistje zit kun je met een ontsmette of steriele naald een klein gaatje in de puist prikken. Het gevolg is dat de druk van de comedo eraf wordt gehaald en de talg verwijderd kan worden. Hoe weinig talg er ook uit komt, wees daar tevreden mee. Probeer niet nog meer talg uit de puistjes te drukken. Door hard te drukken bestaat de kans dat de talgklier barst. De inhoud ervan komt dan in het omliggende huidweefsel terecht, waardoor er ontstekingen in de huid kunnen ontstaan. Deze kunnen tot grote of kleine littekens tot gevolg hebben. Steriele naaldjes kun je bij de apotheek kopen. Na het uitdrukken altijd de plekjes desinfecteren met alcohol of sterilon.

Arganolie voor huidverzorging

Arganolie is een zeer rijke bron van vitamine E en andere sterke anti-oxidanten. Ook bevat deze olie essentiële vetzuren, fenolische verbindingen, squaleen en fytosterolen. Doordat deze componenten puur biologisch zijn, wordt de olie geheel opgenomen door de huid. Het bevat geen ingrediënten die de poriën verstoppen. Arganolie is uitstekend geschikt om de huidcellen te versterken en de huid weer gezond te maken. Dit is belangrijk omdat alleen een gezonde huid de strijd tegen acne aankan.

Er zijn in de laatste jaren verschillende wetenschappelijke onderzoeken gedaan naar de effecten van Arganolie op acne. Een van de belangrijkste uitkomsten van deze onderzoeken is dat Arganolie de huid verstevigt en herstelt doordat overmatige productie van talg wordt tegen gegaan. Bovendien wordt een betere toevoer van talg uit de follikels naar het oppervlak van de huid zeker gesteld. Vitamine E en de andere anti-oxidanten spelen een belangrijk rol bij het neutraliseren van ‘vrije radicalen’ die de huid aantasten. Hierdoor krijgt de huid weer de kans om mooi, glanzend en gezond te worden. Ook bevat Arganolie de stoffen Quercitine en Myricetine, welke schimmels en bacteriën bestrijden.

Tevens helpt deze olie bij het voorkomen van littekens en bevordert het de genezing van littekens. Bijkomend voordeel is dat Arganolie de huid tegen veroudering beschermt. Arganolie is veilig te gebruiken. Er zijn geen contra-indicaties bekend van Pure Arganolie.

Arganolie is schaars en in pure vorm moeilijk verkrijgbaar. Hier vindt u meer informatie over Arganolie en hier kunt Pure Arganolie kopen.

Het verwijderen van mee-eters

Voor het verwijderen van mee-eters kun je bij de drogist goedkoop een comedo lepeltje kopen. Dit is een lepeltje met een gaatje in het midden, dat voorzicht op de zwarte mee-eter moet worden gezet. De inhoud van de mee-eter komt dan in het lepeltje terecht. Een andere manier is het lepeltje tegen de mee-eter zetten en deze vervolgens zachtjes uitlepelen. Het is echter niet gemakkelijk en de kans is groot dat je in het begin de omliggende huid beschadigd door hard te duwen. Een andere mogelijkheid is om met een stukje tissue of een steriel gaasje om je vingers de zwarte mee-eter proberen uit te drukken. Druk wederom niet te hard en absoluut nooit met je nagels. Je huid kan lelijk beschadigen en er kunnen infecties ontstaan. Wil de mee-eter er niet uit, laat deze dan zitten. Het is echt beter nog even wachten met het verwijderen van de mee-eter dan een beschadigde huid te krijgen voor de rest van je leven.

Acne Litekens

Littekens kunnen bij elke vorm van acne ontstaan, maar zij worden vooral veroorzaakt door ernstigere vormen van acne. Littekens zijn feitelijk door het lichaam aangemaakte bindweefselgebieden om schade aan de huid te herstellen. Dit bindweefsel heeft een andere structuur dan dat van de gewone huid. Dit is zowel te zien als te voelen. Er zijn verschillende manieren om acne-littekens te behandelen. Littekens kunnen in de loop van jaren wel iets verbeteren, maar verdwijnen nooit helemaal. Men zal altijd de sporen van de littekens kunnen blijven zien. Littekens kunnen er als volgt uitzien,

  • diepe putjes, vooral in het gezicht.
  • dunne witte, op papier lijkende littekens (atrofische littekens)
  • dikke, op de huid liggende littekens vooral op de borst en de rug(hypertrofische littekens).

Er bestaan meerdere behandelingen om de acne littekens enigszins minder opvallend te maken. Echter niet alle littekens en niet alle huidtypen zijn geschikt voor een de behandelingen, die hierna behandeld zullen worden. Er zijn verschillende prive-klinieken die zich in de behandeling van acne littekens hebben gespecialiseerd.

Behandeling van acne littekens

De volgende behandelingen zijn mogelijk:

  • Dermabrasie, bij deze techniek wordt de opperhuidhuid mechanisch afgeschuurd. Na de genezing zijn de littekens minder zichtbaar.
  • Chemische peeling, door het aanbrengen van een etsende vloeistof wordt de opperhuid verwijderd. Het bindweefsel wordt hierdoor dieper in de huid beinvloed. Het bindweefsel wordt ook iets strakker aangetrokken, waardoor de littekens minder zichtbaar zijn.
  • Laserbehandeling, door middel van de laser wordt de opperhuid laagje voor laagje weggebrand. Tevens wordt door deze behandeling het bindweefsel in de huid aangetrokken. In sommige gevallen worden voorafgaande aan de laserbehandeling de diepste littekens weggesneden en gehecht.
  • Tenslotte een combinatie van zandstralen, tretinoinecreme en V-beam laser (EOS-methode). Deze behandeling zorgt voor een toename van onderhuids bindweefsel wat een gunstig effect op de littekens kan hebben. Deze veilige methode heeft als nadeel dat de resultaten van tijdelijke aard zijn. De behandeling kan wel steeds herhaald worden.

Vraag eerst een goed advies over deze behandelingen bij uw dermatoloog. Zoals bij elke chirurgische ingreep is het vooral de ervaring van de behandelende arts bepalend voor het uiteindelijke resultaat.

Huidafwijkingen bij uitdovende acne

Als acne spontaan of na behandeling verdwijnt, zijn er nog een rode of paarse verkleuring van de voormalige ontstekingen op de huid te zien. Dit zijn de kenmerken van de huid die zich aan het herstellen is. Deze verkleuringen worden postinflammatoir erytheem genoemd. Dit postinflammatoir erytheem kan uiteindelijk donker verkleuren: postinflammatoire hyperpigmentatie. Dit wordt vooral gezien bij mensen met een donker huidtype. Deze postinflammatoire hyperpigmentatie, die vaak als cosmetisch storend wordt ervaren verdwijnt vaak in de loop der jaren. Men kan proberen dit proces te versnellen door de hyperpigmentatie te bleken. Dit moet echter altijd onder begeleiding van een arts gebeuren om te voorkomen dat de behandeling “doorschiet”.

Tot slot

Niemand vindt het leuk om puistjes te hebben. De een haalt z’n schouders op en kan er mee leven, de ander maakt er een probleem van en denkt dat zijn of haar levensgeluk afhangt van een gezicht met mee-eters. Ontmoedigend is in elk geval dat iedereen wel eens een opmerking maakt of nog erger, je uitscheldt voor puistenkop of grindtegel. Laat je niet uit het veld slaan en je humeur niet verpesten door dit soort opmerkingen. Vroeger of later wordt de acne echt minder. Leer te accepteren dat je acne hebt. Iemand kan zichzelf lelijk vinden, maar een ander denkt daar misschien heel anders over. Ieder mens heeft zijn sterke punten, gebruik die. Zelfverzekerdheid speelt daarbij een grote rol. Laat iedereen zien dat je tevreden bent met je figuur, je kapsel, je kleding. Een filmsterrenhoofd is tenslotte geen garantie voor een gelukkig leven.